X
تبلیغات
زیست شناسی دریا

 

 

گرايش زيست دريا به بررسي و مطالعه خواص محيط آبي، بيولوژي آبزيان و فعاليت هاي آبزي پروري مي پردازد. يعني برخلاف دو گرايش علوم جانوري و علوم گياهي كه در آنها بيشتر موجودات خشكي زي مطالعه مي شوند اين گرايش جانوران و گياهان آبزي را بررسي و مطالعه مي كند.


گرايش زيست دريا علاوه بر بررسي فيزيولوژي آبزيان به مطالعه اكولوژي دريا يعني بررسي آلودگي آب دريا و تاثير آن بر محيط دريا مي پردازد.


ماهيت:


"دنياي زير آبها دنياي بسيار اعجاب آور و شگفت انگيزي است. دنيايي كه در آن بزرگترين جانور كره زمين يعني نهنگ زندگي مي كند. موجودي كه گاه تا 15 تن وزن و 27 متر طول دارد. همچنين خطرناكترين، باهوشترين، زيباترين و بي آزارترين جانوران كره زمين در همين محيط پررمز و راز حضور دارند."


گرايش هاي مقطع ليسانس:


اين گرايش، خود يكي از 5 گرايش رشته زيست شناسي است.


آينده شغلي، بازار كار، درآمد:


"اگر دانشجوي زيست دريا بخواهد شغلي در ارتباط با رشته تحصيلش پيدا كند، بايد توجه داشته باشد كه فرصت هاي شغلي اين گرايش بيشتر در نواحي ساحلي كشور مثل استان گيلان، مازندران و خليج فارس وجود دارد.


علي رغم اين كه مراكز پزشكي معتقدند مصرف آبزيان نسبت به ساير مواد پروتئيني از مزيت هاي فراواني برخوردار است و حتي آن را "غذاي سلامتي" مي نامند، اما اين مواد در كشور ما مورد استقبال قرار نگرفته است. چرا كه از يك سو مردم به درستي مواد غذايي دريايي را نمي شناسند و از سوي ديگر اين دسته از مواد غذايي گران مي باشند.


در اين ميان فارغ التحصيلان گرايش زيست دريا با فعاليت در مراكز پرورش ماهي و همچنين تحقيق بر روي ارزش مواد غذايي دريايي و انتشار اين تحقيقات در رسانه هاي گروهي مي توانند نقش موثري در كاهش موانع فوق داشته باشند.


"با توجه به اين كه صنعت آبزي پروري و استفاده از منابع آبي در برنامه  توسعه اقتصادي دولت جاي خاصي را به خود اختصاص داده است، اميد است كه كارشناسان زيست دريا بتوانند در زمينه هاي فوق مشغول به كار گردند."


وي همچنين در مورد تفاوت فرصت هاي شغلي اين رشته با مهندسي شيلات مي گويد:


"دانشجوي رشته شيلات تكنيك و فن تكثير و پرورش ماهي را آموزش مي بيند و در همين زمينه فعاليت مي كند. در حالي كه دانشجوي زيست دريا بيشتر به بررسي خصوصيات موجودات دريايي به عنوان يك موجود زنده و ويژگي هاي توليد مثل آنها مي پردازد و از سوي ديگر آبزي پروري تنها بخشي از مطالعات و در نتيجه فعاليت هاي يك دانشجوي زيست دريا است و دانشجوي اين گرايش در كل به مطالعه محيط آب و جانداران آن مي پردازد."


سارا سميعي دانشجوي زيست درياي دانشگاه شهيد بهشتي نيز در مورد فرصت هاي شغلي فارغ التحصيل اين گرايش مي گويد:


"علاوه بر كار در شيلات فارغ التحصيلان اين گرايش مي توانند در حفظ بعضي از گونه هاي آبزيان كه در حال انقراض هستند مثل ماهي ازون برون و يا ماهي سفيد كار بكنند و مهمتر از همه اين كه ما بايد به ياري كارشناسان زيست دريا يك اطلس دقيق در مورد گونه هاي آبزيان موجود در آبهاي كشورمان تهيه كنيم تا از گونه ها و در واقع منابع دريايي موجود در كشورمان باخبر شويم، كاري كه تاكنون انجام نگرفته است و به همين دليل ما حتي نمي دانيم كه در خليج فارس چند گونه آبزي وجود دارد. در حالي كه ايالت كوچكي مثل دبي تمام گونه هاي آبزي موجود در منطقه را مشخص نموده و نامگذاري كرده است.


ظرفيت پذيرش كل و گرايش مختلف:


طي سه سال تحصيلي 76 تا 78 بطور متوسط در هر سال 116 دانشجو در اين گرايش پذيرفته شده اند. ضمناً گرايش زيست دريا در ايران تا مقطع دكترا تدريس مي شود.


 علاقمنديها: گرايش زيست دريا مثل ساير گرايشهاي زيست شناسي جزو علوم پايه محسوب مي شود و در واقع هدف اين گرايش تربيت كارشناسان و محققان زيست دريا است، افرادي كه بايد عاشق كشف حقايق پديده هاي طبيعي باشند. چون شايد بتوان در رشته هايي كه جنبه فني يا اجرايي دارند بدون عشق و علاقه بسيار موفق گرديد و حتي شغلي نيز در همان زمينه پيدا كرد اما يك محقق نمي تواند بدون عشق و علاقه اي وافر با دشواري هاي كارهاي تحقيقاتي دست و پنجه نرم كند و در نهايت موفق گردد.


آشنايي با بعضي از مهارت هاي جنبي مثل غواصي و عكاسي و فيلمبرداري در زير آب مي تواند موفقيت دانشجوي اين رشته بخصوص در سطوح كارشناسي ارشد و دكترا نفش موثري داشته باشد.


نكات تكميلي:


"با 17 واحد تخصصي نمي توان دانشجويان گرايش زيست دريا را با دنياي آب آشنا ساخت. چون هم جانوراني كه در اين محيط زندگي مي كنند، ويژگي هاي خاص خود را دارند و هم براي شناخت محيط آب بايد كتب تخصصي بيشتري را مطالعه كرد."


"البته ما در سطح ليسانس اطلاعات بسيار كمي در مورد دنياي زير آبها به دست مي آوريم. اما همين اطلاعات محدود مي تواند براي يك دانشجوي علاقه مند، راهگشا باشد و او را با نحوه مطالعه و تحقيق در زمينه اكولوژي دريا و بيولوژي آبزيان آشنا سازد."


+ نوشته شده توسط marine در و ساعت |

 مستند حيات وحش

اطلاعات كلي

علمي

 :موضوع

 

اقتصاد

:گروه

 

مستند محض

:قالب

 

عام

:مخاطب

 

تاريخ هاو زمان ها

85             

 :تاریخ تولید

 

، سه شنبه

:روزهای پخش

 

، جمعه

: روزهای تکرار

 

22:45

:ساعت پخش

 

9:15

ساعت تکرار:

 

اطلاعات عوامل توليد

ماني مير صادقي

:تهيه كننده

 

ماني مير صادقي

:کارگردان

 

سعيده اخگان

:نویسنده

 

محسن روشن

:صدابردار

 

نمونه عکس ( 12 )

شرح مختصر:   

  اين مجموعه كه يكي از بزرگترين و جذاب ترين مجموعه هاي " مستند حيات وحش ايران " است توسط خالق مستند ماندگار " جان مرجا ن " ماني مير صادقي ساخته شده است و سعي دارد جذابيت ها و تنوع زيستي ايران و همچنين گونه هاي جانوري حيات وحش ايران را به نمايش بگذارد.
اين مجموعه نخستين مجموعه اي است كه در نقاط مختلف ايران و برخي كشورهاي آسيايي و آفريقايي با سيستم HD تصوير برداري شده و مدت سه سال به طول انجاميده است

+ نوشته شده توسط marine در و ساعت |

 ماهيان سرد آبي :

ماهيان كه در ميانگين حرارتي 7 تا 17 درجه سانتيگراد به خوبي رشد مي كنند را تحت عنوان ماهيان سرد آبي شناسايي مي نمايند بيشتر اين ماهيان را خانواده آزاد ماهيانsalamonidae بوده و مشتمل بر ماهيان آب شيرين و ماهيان مهاجر موجود در نيم كره شمالي مي باشند.

امروزه گونه هاي مختلف ماهيان در كشورهايي كه داراي شرايط آب و هوايي مناسب رشد اين ماهيان در كشورهايي كه داراي شرايط آب و هوايي مناسب رشد اين ماهيان مي باشند پرورش داده مي شود. گوشت اين ماهيان بسيار لذيذ بوده و از نظر اقتصادي از جمله ماهيان با ارزش خوراكي محسوب مي گردند.

اغلب گونه هاي مختلف آزاد ماهيان در اين دسته جاي گرفته تقريبا بيشتر انواع اين ماهيان به منظور حفظ ذخاير منابع آبي صيد ورزشي توليد گوشت تكثير و پرورش داده مي شوند.

از اختصاصات ويژه اين ماهيان وجود دندان در دهان فلسهاي ريز نقره فام دهاني نسبتا بزرگ ، باله مخرجي كوتاه، يك باله چربي كوچك، در روي ساقه دمي همو سرك است.

قزل آلاي رنگين كمانoncorhynchus  mykiss    :

نام علمي ماهي قزل آلاي رنگين كمان salmo  gairdneri richبوده است كه با توجه به شباهت تاكسونوميك آن به گونه oncorhynchus  mykiss يا آزاد ماهيان كبير به تبديل و مورد تصويب دانشمندان قرار گرفت.

قزل آلاي رنگين كمان در سراسر جهان منتشر گرديده و بدون شك بعد از ماهي كپور عمده تر ين و قديمي تر ين ماهي پرورش محسوب مي گردد و همچنين اين ماهي يكي از مهمترين ماهيان براي صيد ورزشي قلمداد مي گردد.

عليرغم تحقيقات وسيع و همه جانبه اي كه در سطح جهاني بر روي اين ماهي صورت گرفته است ، ماهي شناسان در خصوص نام علمي اين ماهي اتفاق نظر نداشته اند و تاكنون بيش از 30 نام علمي براي اين ماهي پيشنهاد گرديده است.

حدود 80 سال قبل ريگان Raygan پيشنهاد داد كه ماهيان قزل آلاي وابسته به اقيانوس كبير با توجه به اندازه و شكل بين دو چشم آنها رده بندي گردد( كيابي -1372)

تجارب قبلي دانشمندان نيز حاكي از آن است كه DNAميتو كندري زل آلاي رنگين كمان شباهت زيادي بهDNA ميتو كندري ماهي آزاد اقيانوس كبير در مقايسه با ماهي آزاد اقيانوس اطلس دارد . اين شباهت به شاه ماهي آزاد اقيانوس كبير حتي به مراتب بيشتر از شباهت آن بهDNA ميتو كندري ماهي قزل آلاي قهوه اي است.

در سال 1988 جامعه شيلاتي آمريكا  American  fisheries  society نام جنس را براي ماهي قزل آلاي رنگين كمان پيشنهاد داد . پس از اينكه معلوم شد ماهي قزل آلاي رنگين كمان تقريبا تمامي ويژگيهاي ماهي آزاد كامچاتكا را دارد نام علميoncorhynchus  mykiss براي آن پيشنهاد گرديد تا جاي نام علمي Salmo  gairdneri rich را بگيرد .

  برخي از ويژگي ها و خصوصيات ماهي قزل آلاي رنگين كمان:

1- ماهي قزل آلاي رنگين كمان به مراتب آسانتر از قزل آلاي خال قرمز نسبت به محيط سازگاري حاصل نموده تمايل بيشتري به اهلي شدن داشته و از غذاي دستي آسانتر استفاده مي نمايد.

2- اين ماهي به درجه حرارت هاي بالا و كمبود اكسيژن مقاوم بوده و در آبهايي كه به اندازه كافي تجديدي گردد مي تواند درجات 20 الي 22 درجه سانتي گراد را تحمل نمايد.

3- قزل آلاي رنگين كمان نسبت به بيماريها و بخصوص بيماريfurunculosis به مراتب مقاومتر مي باشد .

4- نمو تخم در مدت كوتاهتر انجام شده و رشد آن سريعتر است. اين ماهي گوشتخوار مي باشد فلذا ماهيان كمتري را شكار مي نمايد اين ماهي از انواع كرمها و نرم تنان تغذيه ميكند و اين موجودات را در بستر آبگير جستجو مي نمايد .از همين طعمه ها براي صيد ورزشي استفاده مي كنند .

5- اين ماهي داراي رشد سريع مي باشد و در صورتي كه خوب تغذيه شوند و در يك سالگي به وزن 100 گرم و در سالگي به 250 الي 300 گرم و در چهار سالگي به 40 الي 45 سانتي متر مي رسد حداكثر وزن آن به 7 كيلو و حد اكثر طول گزارش شده به 70 سانتي متر است. اين ماهي نسبت به whirling  diseaseبيماري حساس مي باشد و گوشت آن از حيث كيفيت نازلتر از گوشت قزل آلاي خال قرمز مي باشد.

6- ماهي قزل آلاي رنگين كمان مناسب تر ين ماهي سرد آبي جهت پرورش مي باشد بطوريكه آسانتر به غذاي دستي عادت كرده و نسبت به درجه حرارت و كيفيت آب كمتر حساس مي باشد و بدين جهت در سراسر دنيا اساسي تر ين ماهي آزاد مورد پرورش جهت تغذيه مي باشد. از اين ماهي مي توان جهت ماهي دار كردن آبگير هاي طبيعي استفاده نمود .

مهاجرت:

خيلي از ماهيان آب شيرين ساكن مي باشند اردك ماهي در يك منطقه محدود اقامت مي كند مخصوصاً در دوران جواني . يك دسته سيخ باله يا يك جفت لاي ماهي اغلب در محل مورد علاقه خود براي مدتهاي طولاني باقي مي مانند و معمولاً به هر سنگ و مخفيگاه در آن منطقه آشنا مي باشند . ماهيان مهاجر در مقايسه به سفرهاي طولاني دست مي زنند مخصوصاً قبل يا بعد از فصل توليد مثل گروههايي از ماهيان جهت تخم ريزي به بالي رودخانه مهاجرت مي كنند عده اي به پايين رودخانه . ماهيان خاوياري آزاد به بالاي رودخانه مي روند علت مهاجرت ماهي ها هورمون هايي است كه توسط بلوغ غدد جنين ترشح مي شود. آنها در اين هنگام داراي احساسات جديدي ميشند . بصورتي كه ديگر قادر به تحمل محيط اطراف خود نبوده و نياز مبرمي به عوض كردن جايگاه خود را دارند اين ماهيان جهت پيدا كردن مكانهاي مناسب دست به مهاجرت مي زنند .

آزاد ماهيان و از جمله ماهي قزل آلا ي رنگين كمان قدرت فوق العاده اي در به خاطر سپردن محيط آبهاي محل تولد خود دارند .

بطور كلي زندگي ماهي قزل آلا ي رنگين كمان شبيه ماهي قزل آلا مي باشد دوره تخم ريزي از اواخر زمستان تا اواخر بهار بوده و تعداد تخم ها بين 1 تا 5 هزار عدد مي باشد بچه ماهيان تقريبا زماني كه 15 سانتي متر طول دارند داراي 11-12 عدد لكه هاي تيره رنگ بر روي بدن مي باشند( جنسيت و توليد مثل)2/17

مشاهداتي كه در خصوص قزل آلاي رنگين كمان و قزل آلاي خال قرمز انجام گرفته است گوياي اين نكته مي باشد كه قزل آلاي رنگين كمان ، قزل آلاي خال قرمز را از محل خويش دور مي سازد . اين ماهي مناطقي از رودخانه را انتخاب كرده و تحت تسلط خويش قرار مي دهد.

قزل آلا ي رنگين كمان در مقابل تغييرات درجه آب اكسيژن آب زياد حساس نمي باشد در صورتيكه ماهي قزل آلاي خال قرمز نسبت به تغييرات فوق الذكر و همچنين نوسانات مواد غذايي حساسيت خاصي از خود نشان مي دهد . اين ماهي بعد از سازش تدريجي مي تواند به خوبي در آب اقيانوس زندگي كند .

امروزه پرورش اين ماهي در دريا در سبد هايي محصور صورت مي گيرد كه جمعيت هايي از ماهي ها از همين سبدها فرار كرده به دريا راه يافته اند قزل آلا ي رنگين كمان در شرايط طبيعي در آب شيرين و مناطق معتدل كه حرارت در تابستان حدود 12 درجه سانتي گراد است زندگي مي كند اين ماهي در شرايط خوب پرورش مي تواند نوسانات صفر تا 25 درجه سانتي گراد را تحمل نمايد.

تاكنون مطالعات بسيار زيادي بر روي اصلاح نژاد قزل آلاي رنگين كمان صورت پذيرفته است. 

جنسيت و توليد مثل:

جنس نر و ماده قزل آلاي رنگين كمان از لحاظ ظاهري شبيه به هم مي باشد فصل توليد مثل با بلوغ جنسي رنگ نرها غليظتر ده و تغييرات قابل ملاحظه اي در نرها ايجاد مي شود در خارج از فصل تخم ريزي غدد جنس كاملاً كوچك هستند و فقط با نزديك شدن فصل توليد مثل بزرگ شده و كيسه مواد تخم و اسپرم را به وجود مي آورد

نكته : با اين كه بلوغ غدد جنسي توسط هورمونها كنترل مي شود ولي قبل از انجام تخم ريزي آب بايد داراي دماي مناسب باشد.

تخمك ها و اسپرم ها آزادند و در آب رها شده و لقاح در آنجا صورت مي گيرد و تخم شفاف كه كمي از آب سنگينتر بوده و قدري چسبناك هستند تا توانند به سنگها و گياهان متصل شوند را به وجود مي آورند.

قابليت رشد و مقاومت ماهيان اصلاح شده افزايش يافته است بطوري كه آنرا براي پرورش مصنوعي و با غذاهاي كنتسانتره بخوبي مهيا ساخته است محل طبيعي زندگي اين ماهي در قسمتهاي علياي رودخانه ها و درياچه هاي خنك و در محيطي كه سرشار از اكسيژن و غذاي كافي است مي باشد.

اين ماهي ظريف، عصبي،  فوق العاده چالاك است . داراي عكسس العمل هاي شديد مي باشد گوشت اين ماهي فوق العاده لذيذ و خوش طعم و داراي رنگي زيبا مي باشد كه اين مطلب باعث علاقه ماهيگيران ورزشي به اين ماهي شده است. 

رنگ بدن :

پوست و اندام شفاف و گلگون و از فلسهاي ريزي پوشيده شده است رنگ آن در رودخانه هاي مختلف تغيير مي كند و در رودخانه هايي كه در سايه واقع گرديده است بسيار تيره رنگ مي گردد.

از اهم مشخصات ديگر آن داشتن دندان هاي ريز در دهان و باله چربي بالاي ساقه دمي است.

ماهياني كه معمولاً در لايه هاي بالايي آب زندگي مي كنند داراي بدن و فلسي نقره اي هستند . اين رنگ به خاطر انعكاس نور از بلورهايي بي رنگ و ميكروسكوپي به نام كوانينCUANIN  است . اين بلورها در واقع محصول فرعي يك سوخت و ساز شيميايي است كه در زير فلس يا در لايه مخصوص رنگ در پوست ايجاد مي شود ماهيان نيمه شفاف مثل كفالها فاقد اين ماده فلسهايشان مي باشند.

دانه هاي رنگي قرمز زرد و سياه هزاران سلول رنگي Chromtophore تجمع يافته اند . اين دانه به توسط عمل انقباض يا انبساط به هم نزديك يا از هم  دور مي شوند و اين فرآيند اساس قابليت تغيير رنگ در ماهي مي باشد . غلظت رنگ در ماهيان به خط سلول رنگي و تراكم دانه در هر سلول بستگي دارد.

  اكوسيستم مناسب جهت پرورش ماهي:

اين ماهي در جاهايي كه بستر شني و آب شفاف ، سرد ، سرشار از اكسيژن مي باشد اقدام به تخم ريزي مي نمايد . قزل آلا ي رنگين كمان مي تواند حرارت بالاتر و اكسيژن كمتر را نسبت به ساير آزاد ماهيان تحمل نمايد و در شرايط يكسان ، رشد سريعتري نسبت به قزل آلاي قهوه ا ي دارد

تخمهاي قزل آلا در 82 روز و 5 درجه كامل مي شود اما همين عمل در حرارت 10 درجه 41 روز طول مي كشد با دو برابر شدن دما همين 20 درجه فقط در مدت 5 روز كامل مي شوند.

قزل آلا ي رنگين كمان ديرتر از ماهي قزل آلاي خال قرمز تخم ريزي مي نمايد.

البته امروزه واريته هايي حاصل گرديده كه تخم ريزي آنها حتي جلوتر شروع مي شود . بهترين درجه حرارت براي رشد و نمو و سلامت طبيعي آن 12 سانتي گراد است (7 تا 9 دكتر عمادي) حال آنكه عالي ترين گرما براي رشد و نمو اقتصادي آن در صورت مناسب بودن كيفيت آب بين 15 تا 20 درجه سانتي گراد ( عمدتا 17 درجه سانتي گراد ) مي باشد.

فصل تخم ريزي قزل آلا نسبت به محل و درجه حرارت متفاوت مي باشد ماهي قزل آلاي رودخانه اي و قزل آلاي قهوه اي در پاييز و ماهي قزل آلاي رنگين كمان در بهار تخم ريزي مي نمايند . در برخي از رودخانه ها ي كاليفرنيا كمتر ماهي داز سال مي باشد كه حداقل نوعي ماهي قزل آلا يا ماهي آزاد تخم ريزي نكند.(عمادي)1360

فصل و زمان تخم ريزي را مي توان به طرق مختلف جلو انداخت اين روشها شامل تخم گيري گزينشي – مصرف نور مصنوعي با كنترل زمان تابش –و تزريق هورمون هيپوفيز مي باشد .

تخم گيري گزينشي حائز اهميت فراوان بوده و از اين طريق توانسته اند قزل آلاي رنگين كمان بهاره نژاد هات كريك Hotcreek را توليد كنند .

احتمالاً هيچ عاملي در تنظيم نمو جنين و رشد آن به اندازه درجه حرارت مهم نمي باشد . تجربه نشان داده است ماهي قزل آلا ي رنگين كمان در درجه حرارت ثابت 5/15 درجه سانتي گراد هر ماه 5/2 سانتيمتر رشد مي كند و در حرارت 2/7 درجه سانتي گراد كمتر از 625/. سانتي متر در ماه رشد مي كند .

ماهي قزل آلاي يكساله و بالغ مي تواند درجه حرارت بيشتر از 20 درجه سانتي گراد را براي مدتي بدون آنكه متحمل آسيب شود به خوبي پشت سر بگذارد .به منظور توليد تخم خوب ماهي قزل آلا ي رنگين كمان بايستي حداقل 6 ماه قبل از – تخم ريزي در اينكه بيشتر از 30/13 درجه سانتي گراد و ترجيحا بيشتر از 2/12 درجه سانتي گراد نباشد نگهداري شود(عمادي1360)

براي توليد ماهي قزل آلا ي رنگين كمان با سرعت رشد زياد و تخم ريزي در سن 2 سالگي در 16 ماه اول بايستي آنها را در درجه حرارت نسبتا ثابت 15 درجه سانتي گراد نگهداري كرده و هنگام رسيدن به سن بلوغ حرارت را به حداكثر 2/12 درجه سانتي گراد كاهش داد.

 

تغذيه ماهي :

بسياري از ماهيان سرد آبي و معتدله داراي روده اي كوتاه مي باشند اين خاصيت مربوط به ماهيان گوشتخوار و همه چيز خوار است . اين ماهيان به رژيم غذايي غير زنده يا مصنوعي نيز عادت مي كنند كه البته در خصوص آزاد ماهي درياي خزر(Salmo  troutta  caspius) اين تغيير رژيم به سختي امكان پذير است بطوريكه حتي ماهي غير زنده را هم نمي خورند .

گوشتخواري اين ماهيان سبب مي شود تا رژيم غذايي آنها از لحاظ پروتئين هاي حيواني غني باشد و به همين علت تغذيه اين ماهي گران تمام مي شود .

ماهي قزل آلا فقط مقدار كمي از مواد نشاسته اي قابل هضم را مورد استفاده قرار مي دهد ولي مواد چربي بهتر مورد استفاده قرار مي گيرد.

در بعضي از گونه هاي آزاد ماهيان و قزل آلاي درياچه اي مواد چربي ممكن است به عنوان منبع انرژي تا 20درصد از وزن خشك را به جاي پروتئين و كربو هيدراتها تشكيل دهد.

روشهاي پرورش :

 اين ماهي به روش مونو كاپو ( سيستم روش يك گونه اي ) ، پلي كاپو ( سيستم پرورش چند گونه اي ) به عنوان مثال پرورش همراه گياه برنج در شالي زار هاي مازندران صورت مي گيرد

 تهيه:محمود  قيم اشرفي -سینا قنادان

زير نظر:دكتر شاهرخ پاشايي راد-عضو هيُت علمي دانشگاه شهيد بهشتي

+ نوشته شده توسط marine در و ساعت |

همايش نيم روزه"بيوتكنولو‍‍‍‍‍‍‍‍‍ژي،  چشم انداز آينده" توسط انجمن علمي زيست شناسي دانشگاه شهيد بهشتي در تاريخ 25/7/84 در تالار مولوي دانشكده ادبيات برگزار شد. در اين همايش كه با هدف آگاه سازي دانشجويان و فرهنگ سازي جهت پيشرفت آينده بيوتكنولوژي در ايران برپا شده بود، از برجسته ترين صاحبنظران اين حوزه دعوت به عمل آمده بود، كه عبارت بودند از: آقاي دكتر صنعتي، رئيس پژوهشگاه ملي مهندسي ژنتيك و زيست فناوري_آقاي دكتر مهبودي، رئيس بخش بيوتكنولوژي انيستتو پاستور_ آقاي دكتر تبرايي، رئيس بخش واكسن سازي انيستتو پاستور_آقاي دكتر ابراهيم پوري،عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد بهشتي و خانم دكتر تقي ياره،رئيس مركز رشد واحدهاي فناوري دانشگاه تهران. برنامه با قرائت آياتي از قران مجيد آغاز شد و پس از خيرمقدم گويي توسط دبير همايش و رئيس گروه زيست شناسي ، دانشجويان دانشگاههاي مختلف از نظرات اساتيد مدعو بهره مند شدند. در پايان مراسم افطاري با حضور گرم اساتيد و دانشجويان برگزار شد.

+ نوشته شده توسط marine در و ساعت |
Pedro Ré's Marine Biology Page
+ نوشته شده توسط marine در و ساعت |

سواحل درياي خزر بعد از حمله آزولا، مورد هجوم گونه‌هاي جديدي به نام صدف زبرا قرار گرفته است كه اين بار از شرق خزر مي‌آيند.صدف زبرا گونه‌اي مهاجم است كه با هجوم گروهي خود اكوسيستم دريايي و آبراههاي اقتصادي را از بين مي برد.

میراث خبر:
جاذبه‌هاي گردشگري: سواحل درياي خزر بعد از حمله آزولا، مورد هجوم گونه‌هاي جديدي به نام صدف زبرا قرار گرفته است كه اين بار از شرق خزر مي‌آيند.
صدف زبرا گونه‌اي مهاجم است كه با هجوم گروهي خود اكوسيستم دريايي و آبراههاي اقتصادي را از بين مي برد. زيستگاه اصلي آن آب‌هاي شيرين سواحل غربي درياي سياه و شمال شرقي درياي خزر است. اين صدف كه به دليل نوع حيات خود آسيب زيادي به اكوسيستم آبي وارد مي‌كند در حال گسترش به سوي سواحل شمالي كشور است.
«حميد ذاكري» كارشناس محيط‌زيست در مورد زبرا مي‌گويد: «غذاي اصلي اين صدف‌ها پلانكتون است كه به دليل زندگي گروهي و پرشمار خود، ميزان مصرف آنها بالاست. در هر ناحيه كه اين صد‌ف‌ها زندگي مي‌كند به سرعت تعداد پلانكتون‌ها كاهش مي‌يابد.»
وي مي‌افزايد: «كاهش پلانكتون به عنوان نخستين حلقه زنجيره غذايي دريا باعث به وجود آمدن مشكلات حياتي براي ماهياني است كه پلانكتون مصرف مي‌كنند. علاوه بر آن از بين رفتن پلانكتون‌ها باعث شفاف شدن آب و رشد سريع گونه‌هاي گياهي در بستر دريا مي‌شود.»
به گفته ذاكري، با به خطر افتادن گونه‌هاي غذايي در محل زندگي اين صدف‌ها و رشد بي‌رويه گياهان دريايي اكسيژن موجود در آب كاهش يافته و ديگر گونه‌هاي جانوري را در معرض تهديد قرار مي‌دهد.
سكوهاي جذب آب شيلات در شمال ايران نيز از گزند اين صدف‌ها در امان نبوده‌اند.
ذاكري مي‌گويد: «مكانيسم تكثير سريع و حالت چسبندگي آنها باعث انسداد لوله‌هاي جذب آب شيلات گرديده است. آنها با چسبيدن به لوله باعث قطع جريان آب در اين لوله‌ها مي‌شوند و اين امر باعث بروز مشكلات جدي در اين صنعت شده است.»
آسيب ديگري كه اين صدف‌ها به اكوسيستم وارد مي‌سازند امكان صيد بي‌رويه براي صيادان است. شفافيت آب به واسطه از بين رفتن پلانكتون‌ها باعث ديده شدن ماهي‌ها و صيد بي‌رويه آنهاست. به عنوان نمونه هجوم اين گونه سخت‌پوست به آب‌هاي ايرلند اقتصاد آبي آنها را مختل كرده است. به طوري كه قايق‌ها به راحتي نمي‌توانند در آب حركت كنند و در بسياري از آب‌هاي شمالي ايرلند، علايم هشداردهنده نصب شده است كه قايق‌ها در آن محل تردد نكنند.
انتقال اين‌گونه از محلي به محل ديگر توسط پره‌هاي قايق و كف آنها صورت مي‌گيرد. آنها با چسبيدن به ته قايق به محل تخم‌ريزي ماهي‌ها مي‌روند و با هجوم گروهي تخم‌ها را مي‌بلعند.
اين گونه مهاجم علاوه بر تخريب زيستگاه بزرگ‌ترين خطر براي تنوع زيستي بومي محسوب مي‌شود. تغيير ساختار جمعيتي ماهي‌ها در سواحل شمال شرقي خزر و آب‌هاي ايرلند گواه اين ماجراست.
ذاكري، در خصوص ادامه روند حركت زبراها در آب‌هاي خزر مي‌گويد: «وجود مهاجمي مانند آزولا در سواحل غربي و صدف زبرا در آب‌هاي شرقي خزر تهديد جدي براي اكوسيستم غني خزر شده است كه اگر راهكاري براي مقابله با آن انديشيده نشود ظرف مدت 10 سال آينده اكوسيستم اين مناطق به كلي از بين مي‌رود. اين در حالي است كه هنوز تاكنون رقيب جدي و طبيعي براي اين گونه‌ها شناسايي نشده است.»
+ نوشته شده توسط marine در و ساعت |

 ميراث خبر

CyanophytaBloomHue.jpg (102493 bytes)

 


گروه استان ها: تكثير نوعى جلبك سمى و بروز پديده ,كشند سرخ, براثر افزايش غلظت مواد ناشى از ورود فاضلاب‌هاى خانگى و شهري، درياى خزر را با يك فاجعه زيست محيطى مواجه كرده است.


پديده ,كشند سرخ, يك پديده زيست محيطى است كه به دليل تشديد آلودگى دريا و افزايش جمعيت فيتوپلانگتون‌ها ايجاد مي‌شود. اين پديده در برخى مناطق معتدل آب و هوايى معمولا به مدت چند روز در اوايل فصل بهار و پاييز رخ مي‌دهد اما گاه حالت غيرطبيعى پيدا مي‌كند و به حدى افزايش مي‌يابد كه براى مدتى طولانى سبب تغيير رنگ آب دريا مي‌شود. به اين پديده در اصطلاح علمي، كشند قرمز ( Red tide) يا جزر و مد قرمز مي‌گويند.
" سيدمحمدرضا فاطمى "، متخصص بيولوژى دريايى و استاد دانشگاه در اين باره گفت: , لكه‌اى كه از آن نام مي‌برند در واقع لكه نيست بلكه يك جلبك تك سلولى يا يك فيتوپلانگتون تك‌سلولى است از نوع جلبك‌هاى سبزآبى يا سيانوباكتر كه از نظر انداره بسيار كوچك و ريز و درواقع كوچك‌ترين نوع فيتوپلانكتون‌ها هستند و از اين رو شناسايى آن‌ها بسيار مشكل است. ,
او گفت: ,در درياى خزر تاكنون با پديده كشند سرخ مواجه نبوده‌ايم و امسال اولين بارى است كه اين پديده در اين منطقه رخ داده است. البته عبارت "رد تايد" يا "كشند سرخ" بستگى به نوع گونه‌اى دارد كه تكثير يافته است و براساس نوع، گونه ممكن است زرد يا سبز باشد كه سبب مي‌شود رنگ آب در اين نواحى سبز يا زرد و يا سرخ شود. كشند سرخ معمولا توسط تاجكداران يا فيتوپلانكتون‌هاى قرمز رنگ رخ مي‌دهد و چون اولين بار پديده كشند به دليل تكثير فيتوپلانكتون‌هاى قرمز رخ داده است اين پديده را رد تايد ناميده‌اند اما در واقع علاوه بر كشند قرمز، كشند زرد، سبز و قهوه‌اى نيز وجود دارد.,
به گفته اين متخصص بيولوژيست، آزمايش‌هاى انجام شده حاكى از آن است كه جلبك تكثير شده در خزر از نوع سمى و خطرناك است. اين پديده به دليل تكثير بي‌رويه نوعى فيتوپلانكتون‌ها از نوع "سيانوباكتر" يا "جلبك‌هاى سبز آبى" رخ داده است. اين نوع جلبك‌ها معمولا سمى و خطرناك هستند و سبب ترشح "تاكسين" در محيط دريا مي‌شوند.
وى يادآور شد كه گونه‌اى خاص به نام نودلارين در اين منطقه شناسايى شده است كه از جمله گونه‌هاى سمى است و سمى به همين نام ترشح مي‌كنند كه كشنده است اما ميزان كشندگى آن بايد مورد بررسى قرار گيرد.

BloomMicrocystsiAir.jpg (34951 bytes)

فاطمى در باره روش‌هاى مبارزه با اين پديده گفت: , متاسفانه هيچ راهى براى مبارزه يا از بين بردن اين گونه‌ها و سموم ناشى از آن وجود ندارد. تنها راه ممكن آن است كه مانع از ورود فاضلاب‌هاى خانگى و شهرى به محيط درياى خزر شويم.,
عبارت كشند در اصطلاح ,كشند سرخ,، همان جذر مد و بالا و پايين رفتن آب است كه يك باره بوجود مي‌آيد و تنها براى چند روز ادامه پيدا مي‌كند كه اصطلاحا به آن جذر و مد مي‌گويند. رنگ قرمز يا سرخ نيز كه به دليل افزايش نوع خاصى از فيتوپلانكتون‌ها رخ مي‌دهد، اشاره به گونه جلبكى دارد كه سبب تغيير رنگ آب دريا مي‌شود. فيتوپلانكتون‌ها كه در حالت عادى در آب دريا وجود دارند و از طريق فتوسنتز به حيات خود ادامه مي‌دهند در واقع نوعى گياه تك‌سلولى و از ريزترين و ابتدايي‌ترين موجودات زنده در چرخه غذايى محيط هاى دريايى به شمار مي‌روند.
اين گياهان دريايى در كشورهاى معتدل همانند ايران و منطقه خزر، در فصول مختلفى از سال به تناسب افرايش درجه حرارت هوا افزايش مي‌يابند و به ويژه در اوايل بهار و پاييز شكوفا مي‌شوند.
در واقع شبكه يا زيربناى حيات در درياها و اقيانوس‌ها وابسته به اين گياهان تك سلولى يا فيتوپلانكتون‌ها است اما رشد بي‌رويه آن‌ها نشان از يك حادثه غيرطبيعى در محيط دريا دارد زيرا در صورت ايجاد شرايط مناسب زيستى از جمله حرارت كافي، وفور حجم موادى چون فسفات، نيترات و سيليسيوم كه در فاضلاب‌هاى خانگى به وفور يافت مي‌شود، جمعيت اين موجودات دريايى به شدت افزايش مي‌يابد. اين جلبك ها در صورت تكثير گسترده به اصطلاح "بلوم" يا شكوفا مي‌شوند.

+ نوشته شده توسط marine در و ساعت |
لكه مشكوك دريايي در سواحل بندرانزلي از نوع موجودات جلبكي است
بندرانزلي ، ايرنا ‪۸۴/۰۷/۰۲‬
رييس پژوهشكده آبزي پروري آبهاي داخلي گفت: لكه دريايي مشاهده شده در سواحل بندرانزلي يك نوع موجود جلبكي بنام علمي بلوم(‪ (Bloom‬است كه احتمالا از آبهاي شمالي درياي خزر به بخش ايراني دريا انتقال پيدا كرده‌است.
دكتر "علي اصغر خاني پور"روز شنبه در گفت و گو با خبرنگار ايرنا اظهار داشت: براساس آخرين نمونه‌برداري اين لكه هم اكنون به حدود يك كيلومتري ساحل انزلي رسيده‌است.

وي گفت: اين موجود شناسايي شده متعلق به شاخه (‪ (Cyanophyta‬و خانواده (‪ ( Nodulariaceae‬و جنس ‪ Nodularia‬است كه دو گونه آن در فصل تابستان و پاييز در خزر شمالي غالب بوده ولي درخزر مياني و جنوبي بندرت ديده مي‌شود.

وي تصريح كرد: اين پديده به صورت رشته‌هاي منفرد يا گروهي مستقيم و خميده بوده و به رنگ شيري (زرد مايل به قهوه‌اي) است.

وي گفت: براساس بررسي‌هاي اخير وسعت اين لكه حدود ‪ ۳۰۰‬كيلومترمربع در آبهاي گيلان است كه برآورد دقيق آن با عكس‌هاي ماهواره‌اي ميسر است.

وي يادآورشد: بلوم جلبكي در سرتاسر دوران در منابع آب اقيانوسي و دريايي وجود داشته و اما در ساليان اخير تكرار و وسعت آن زيادتر شده‌است.

وي اضافه كرد: تاكنون بروز پديده بلوم جلبكي در درياي خزر كم و غير محسوس بوده‌است و تغييرات جوامع پلانكتوني بخصوص فيتوپلانكتون‌ها در سال‌هاي اخير ناگهاني بوده كه هم‌اكنون شاخه ‪ cyanaphyta‬با ميزان متوسط ‪ ۷/۷‬ميليون در ليتر برآورد مي‌شود.

رييس پژوهشكده آبزي پروري آبهاي داخلي گفت: اين نوع جلبك در ساليان گذشته در آبهاي ايران و در مطالعات اين پژوهشكده بسيار اندك رويت شده‌است كه اين مشاهدات احتمال شكوفايي جلبكي آن در جاي ديگر درياي خزر و فرضيه انتقال آن توسط جريان آب را تقويت مي‌كند.

وي در خصوص مضر بودن اين پديده گفت: در بسياري از پديده‌هاي بلوم جلبكي امكان توليد مواد سمي وجود دارد بويژه نوع سيانوباكتري‌ها براي ماهيان، صدف‌ها و درنهايت براي انسان مضر هستند و ممكن است اثرات شديدي روي پوست انسان داشته باشد.

وي تصريح كرد: بلوم جلبكي ‪ ،Nodularia‬مسموميت سگ، اردك ، گوسفند و گوساله را در بردارد اما مسموميت آن روي انسان ثبت نشده است.

وي خاطرنشان كرد: در پي گزارش لكه مشكوك در آبهاي ايراني خزر بلافاصله تحقيقات روي اين پديده آغاز شد و توسط يك فروند بالگرد از منطقه بازديد به عمل آمد و توسط يك فروند كشتي يدك كش كار نمونه برداري براي انجام آزمايشات علمي آغاز شد.

فرماندار بندرانزلي هفته گذشته به نقل از شناورها و كشتي‌هاي كه به اين شهر وارد شده بودند خبرداد: لكه‌اي با ضخامت دو تا هفت سانتي متر در شمال غرب سواحل انزلي ديده شده است.

"سيد علي آقازاده "افزود: اين لكه دريايي توده‌اي از پلانگتون‌هاي فشرده به مساحت ‪ ۷۰‬تا ‪ ۸۰‬كيلومتر مربع مي‌باشد.

+ نوشته شده توسط marine در و ساعت |

 مقدمه
     مركز ملي اقيانوس شناسي[1] ، مركزي است پژوهشي و آموزشي كه زير نظر وزارت علوم تحقيقات و فناوري و با توصيه سازمان علمي ، فرهنگي و تربيتي ملل متحد ( يونسكو[2] ) در اواخر سال 1370 تأسيس گرديد . با توجه به وسعت و جمعيت ايران و داشتن سواحل طولاني در درياي خزر و خليج فارس و دسترسي آسان به آب هاي بين المللي از طريق درياي عمان ، برنامه ريزي هاي دقيق علمي در زمينه هاي دريايي مي تواند تا سرحد امكان ، استفاده از منابع بسيار غني و خدادادي دريايي كشور را امكان پذير سازد . مركز ملي اقيانوس شناسي به منظور شناسايي و بهره برداري پايدار از اين منابع عظيم دريايي نقش عمده اي ايفا مي كند . علاوه بر آن ، اين مركز نقش پشتيبان و هماهنگ كننده در تحقيقات دريايي را ميان مؤسسات علمي و سازمان هاي اجرايي ذيربط به عهده دارد و در اعتلاي سطح دانش ، آموزش و پژوهش علوم و فنون دريايي بسيار مؤثر است و ايجاد يك زير بناي علمي براي فعاليت هاي دريايي ، بررسي و استفاده بهتر از منابع دريايي و نيز هموار كردن راه براي بوجود آمدن تدابير ملي دريايي كشور از جمله مواردي است كه در چارچوب برنامه ريزي هاي اين مر كز قرار دارد .
     اكنون ساختمان مركز در تهران قرار دارد و علاوه بر آن ، پايگاه هاي فعاليت هاي محققان اين مركز گيلان ، مازندران ، بوشهر ، بندر عباس و چابهار است . مركز ملي اقيانوس شناسي درحال احداث ساختماني در پايگاه چابهار است .
 
اهداف و وظايف
     اهداف و وظايف مركز ملي اقيانوس شناسي به طور خلاصه به صورت زير است :
·   پژوهش در زمينه هاي علوم وفنون دريايي
·   ارتقاء سطح دانش ، پژوهش و تكنولوژي دريايي
·   انجام پژوهش هاي بنيادي ، علمي و كاربردي
·  همكاري با سازمان هاي اجرايي دريايي در اجراي طرح هاي پژوهشي
·   كمك به دانشگاه ها در ايجاد دوره هاي دانشگاهي علوم وفنون دريايي
·  برگزاري دوره هاي كوتاه مدت آموزشي در سطح ملي ، منطقه اي و بين المللي
·   برگزاري كنفرانس ها ، سمينارها و كارگاه هاي علمي
·  ايجاد كتابخانه
·   ايجاد بانك اطلاعاتي اقيانوس شناسي
·  انتشار گزارش هاي علمي ، نشريات و كتب در زمينه هاي مختلف اقيانوس شناسي
·     ايجاد ارتباط و همكاري سازنده با سازمان هاي ملي ، منطقه اي و بين المللي به منظور بهره وري از امكانات و مشاركت در برنامه هاي علمي آنها .
 
نمودار سازماني
     نمودار سازماني و تشكيلات مركز در بهمن ماه 1374 به تصويب سازمان امور اداري و استخدامي رسيد كه بر اساس آن ، در رأس مركز ، رئيس مركز قرار دارد و  توسط وزير علوم تحقيقات و فناوري انتخاب مي شود . زير نظر رئيس مركز مدير اجرايي ، معاونت پژوهشي ، معاونت امور اداري و مالي و دفتر روابط بين الملل مشغول فعاليت هستند . ضمن اين كه مركز داراي 6 شوراي داخلي مي باشد .


مدير اجرايي
    مدير اجرايي مركز ، وظيفه هماهنگي فعاليت ها ، اجراي برنامه ها و كارهاي اجرايي و اداري مركز را بر عهده دارد .
معاونت پژوهشي
    معاونت پژوهشي مركز ، مسؤوليت بخش پژوهش ، كتابخانه و مركز اسناد ، مركز داده ها و واحد انتشارات را برعهده دارد .
معاونت امور اداري و مالي
     معاونت امور اداري و مالي ، با كمك شوراي اداري و مالي و شوراي بهره وري و تحول اداري در زمينه مخارج و هزينه هاي مركز فعاليت مي كند .
 
   
دفتر روابط بين الملل
     اين دفتر مستقيماً زير نظر رئيس مركز اداره مي شود و مسئول انجام فعاليت هاي زير مي باشد :
·   گسترش ارتباط با سازمان ها و ارگان هاي بين المللي دريايي .
·   هماهنگي برنامه هاي مركز با برنامه هاي منطقه اي و بين المللي در خليج فارس ، درياي عمان و اقيانوس هند .
·      ايجاد زمينه هاي لازم براي مشاركت مركز در برنامه هاي پژوهشي سازمان هاي ملي ، منطقه اي و بين المللي در مورد درياي خزر .
·   ايجاد ارتباط با دانشگاه ها و مراكز پژوهشي منطقه اي و بين المللي در زمينه تبادل استاد و دانشجو .
·   تمهيدات لازم جهت جذب دانش آموختگان ايراني مورد نياز مركز در خارج از كشور .
·      تهيه مقدمات و ايجاد تسهيلات لازم به منظور شركت اعضاي هيأت علمي مركز در همايش ها و دوره هاي آموزشي در سطح منطقه اي و بين المللي و انجام تشريفات قانوني .
    ·      برنامه ريزي ، مشاركت و انجام تشريفات قانوني در برگزاري همايش ها و دوره هاي آموزشي منطقه اي و بين المللي در ايران .
    ·      فراهم آوردن مقدمات لازم و تهيه پيش نويس موافقت نامه هاي همكاري با سازمان هاي دريايي داخلي و خارجي و پيگيري اجراي مفاد اين نوع موافقت نامه ها .
·   تهيه مكاتبات لازم با سازمان ها و ارگان هاي خارج از كشور .
·      بايگاني و فايل نمودن كليه اسناد مربوط به مكاتبات ، قراردادها ، موافقت نامه ها و غيره با سازمان ها و ارگان هاي خارج از كشور .
اكنون مركز ملي اقيانوس شناسي مجموعاً داراي 32 نفر عضو هيأت علمي و كارشناس تحقيقاتي و كادر پشتيباني مي باشد ؛ كه از اين تعداد 23 نفر اعضاء هيأت علمي هستند .
شوراهاي داخلي مركز شامل :
 شوراي علمي مركز
شوراي پژوهشي مركز
شوراي انتشارات
 هيأت تحريريه نشريه اقيانوس شناسي
شوراي اداري و مالي
شوراي بهره وري و تحول اداري
 
 فعاليت هاي پژوهشي
      مهمتريت وظيفه مركز ، انجام پژوهش هاي بنيادي علمي در زمينه هاي زير است :
·  اقيانوس شناسي فيزيكي و شيميايي
·   محيط زيست دريا
·   منابع زنده و غير زنده دريا
·  هواشناسي دريا
·  مديريت سواحل و بالا بردن كيفيت محيط آنها
·  حقوق دريا
·  مهندسي و تكنولوژي دريا
·  تحقيقات ويژه ( حقوقي ، اقتصادي ، سياسي ، دفاعي ، فرهنگي ، اجتماعي )
و به طور كلي پژوهش هاي مستمر در زمينه هاي علوم و فنون دريايي ، به منظور شناخت و بهره برداري مناسب از منابع دريايي كشور و انتقال نتايج اين پژوهش ها همراه با گزارش توجيهي به دستگاه هاي اجرايي ذيربط براي افزايش كيفيت و كارايي بيشتر اقتصادي تر كردن برنامه ها و محصول كار آنها از جمله وظايف اين مر كز است .
    اكنون مر كز ملي اقيانوس شناسي داراي 5 گروه تحقيقاتي زير است كه زير نظر معاونت تحقيقات فعاليت مي كنند .


گروه هاي تحقيقاتي :
1.       گروه منابع زنده
     اين گروه به عنوان هسته مركزي برنامه هاي تحقيقاتي بيولوژيكي و اكولوژيكي مركز ملي اقيانوس شناسي در زمينه هاي زير فعاليت دارد :
·     انجام مطالعات زيستگاه هاي حساس دريايي از جمله اكوسيستم آبسنگ هاي مرجاني ، جنگل هاي حرا و خورها .
·   انجام مطالعات گوناگون در زمينه گونه هاي در معرض خطر درياي خزر و خليج فارس .
·  ايجاد بانك هاي اطلاعاتي در زمينه زيستگاه ها و ارگانيزمها و بخصوص آبسنگ هاي مرجاني .
·   تعيين زيستگاه هاي دريايي و گونه هاي در معرض خطر در ايران .
·     انجام مطالعات آلودگي هاي دريايي و شيمي دريا از جمله تعيين آلاينده هاي آلي ماندگار و نيز استفاده از نشانگرهاي زيستي در ارزيابي اثرات زيست محيطي در درياي خزر ، خليج فارس و درياي عمان .
 
2.     گروه منابع غير زنده
     اين گروه با هدف انجام تحقيقات در زمينه زمين شناسي و رسوب شناسي دريايي ، اقيانوس شناسي فيزيكي و شيميايي ، هواشناسي دريا ، محيط زيست و ژئوفيزيك دريا ايجاد شده است و فعاليت هاي زير را در كارنامه خود دارد :
·   انجام مطالعات ژئومورفولوژي و فرسايش ساحلي در محدوده خليج فارس ، درياي عمان و درياي خزر .
·      ايجاد نقشه هاي زمين شناسي و ژئومورفولوژي در سواحل خليج فارس ، درياي عمان و درياي خزر قابل استفاده در برنامه هاي مديريت جامع سواحل .
·  مطالعات ارزيابي اثرات زيست محيطي آلاينده هاي دريايي .
·  مدل سازي جزر و مد و مدل سازي جريان در آب هاي ايران .
·   برنامه ريزي جهت انجام مطالعات ژئوفيزيك دريايي .
·   برنامه ريزي جهت انجام مطالعات اكتشافي منابع معدني دريايي .
 
3.     گروه داده ها و اطلاعات اقيانوسي
      اين گروه به عنوان يكي از پايگاه هاي كميته بين المللي تبادل داده ها و اطلاعات اقيانوسي [3] در ايران و نيز متولي داده ها و اطلاعات اقيانوسي در سطح ملي در مركز ملي اقيانوس شناسي ، در 3 بخش عمده زير فعاليت دارد :
1       - مركز ملي داده ها و اطلاعات اقيانوسي :
-       جمع آوري ، مديريت ، تحليل و ذخيره اطلاعات و داده اي اقيانوسي .
-     گردآوري داده هاي فيزيكي ، شيميايي ، بيولوژيكي و… از طريق گشت هاي دريايي ، تصاوير ماهواره اي و سري هاي زماني .
- انجام تحليل ها و كنترل هاي كيفي بر اطلاعات و داده ها و ذخيره آنها در بانك هاي اطلاعاتي مناسب .
- ارائه خدمات در زمينه داده و اطلاعات به ساير سازمان هاي ملي و بين المللي .
 
2       -  بخش دريافت داده ها و اطلاعات ماهواره اي :
-دريافت داده هاي رقومي  NOAA  از طريق ايستگاه زميني  ‍THRPT-6  مستقر در مركز .
 
3       - بخش سامانه هاي اطلاعات جغرافيايي
- انجام فعاليت هاي مرتبط در زمينه سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي[4] و ارائه خدمات در اين زمينه .
 
4.     گروه مهندسي و فناوري
     اين گروه با توجه به نيازهاي روزافزون توسعه سواحل و امكانات زيستي ، لزوم جلوگيري از تخريب منابع طبيعي و نيازفوري به توقف آلوده كردن محيط زيست ، اولويت هاي زير را مد نظر دارد :
·  مهندسي و فناوري اقيانوسي در ارتباط با منابع غير زيستي
·  مهندسي و فناوري اقيانوسي در ارتباط با منابع زيستي
·  سيستم هاي مهندسي اقيانوسي
 
5.      گروه تحقيقات ويژه
      اين گروه با هدف انجام فعاليت هاي اقيانوسي در زمينه حمايت از صلح ، امنيت و توسعه اقتصادي – اجتماعي و نيز بررسي قوانين و آيين نامه هاي حقوقي دريا در سطح ملي ، منطقه اي و بين المللي ايجاد شده و در محدوده هاي زير فعاليت دارد :
·     توسعه صنعتي صنايع دريايي و اقيانوسي ( از جمله آبزيان ، اكتشافات نفتي و معدني ، حمل ونقل دريايي و سازه هاي سواحل و بنادر ) .
·   مطالعه و بررسي مقررات دريايي در سطح ملي و منطقه اي و پيشنهاد بهبود اين گونه قوانين به مسؤولان .
·   بررسي كنوانسيون سازمان ملل در زمينه حقوق دريا و ارائه پيشنهادهاي لازم با توجه به قوانين كشوري .
·   مشاوره قانوني در زمينه حقوق دريا .
·  مطالعات مقايسه اي در زمينه قانون گذاري ملي در دريا .
·  كمك و دادن مشاوره به مسؤولان كشور در زمينه تهيه آيين نامه هاي حقوقي و قوانين دريايي .
 
فعاليت هاي آموزشي
      مركز ملي اقيانوس شناسي علاوه بر فعاليت هاي پژوهشي ، در راستاي ارتقاء سطح دانش اعضاء هيأت علمي خود و نيز ساير كارشناسان علوم دريايي در كشور ، اقدام به برگزاري چندين دوره آموزشي كوتاه مدت و كارگاه ها و سمينارهايي را در سطح ملي و منطقه اي نموده است . اين دوره ها كه با همكاري كميسيون بين الدول اقيانوس شناسي و با بهره گيري از تجارب ارزنده اين متخصصان اين كميسيون برگزار شده ، عملاً گامي در راه ارتقاء سطح دانش محققان ايراني در زمينه مديريت جامع مناطق ساحلي و مديريت داده و اطلاعات اقيانوسي برداشته است .
 شركت اعضاء هيأت علمي مركز در دوره هاي كوتاه مدت آموزشي خارج از كشور ، زمينه حضور اين مركز را در عرصه هاي بين المللي فراهم آورده است . با توجه به اينكه مركز ملي اقيانوس شناسي عضو كميسيون بين الدول اقيانوس شناسي و  كميته منطقه اي اقيانوس هند مركزي[5] و نيز شبكه فناوري و علوم اقيانوس شناسي كشور هاي اسلامي[6] است ، مسؤولان و متخصصان مر كز در نشست هاي اين سازمان ها شركت كرده اند و نقطه نظرات كشور را در زمينه هاي مختلف دريايي در اين نشست ها ارائه نموده اند . در حال حاضر رئيس مركز ، سمت نايب رئيسي كميته منطقه اي اقيانوس هند مركزي را به عهده دارد .
 
 مركز داده هاي ملي اقيانوس شناسي ايران[7]
 مركز داده هاي ملي اقيانوس شناسي ايران در سال 1375 در مركز ملي اقيانوس شناسي به عنوان يكي از شاخه هاي كميته بين المللي تبادل داده ها و اطلاعات اقيانوسي در ايران بوجود آمد . مركز داده هاي ملي اقيانوس شناسي ايران ، تنها مركز اقيانوس شناسي ملي در ناحيه خليج فارس و درياي عمان است كه به منظور دستيابي ارگان هاي دريايي و ساير سازمان ها و نيز تبادل اطلاعات با ساير مؤسسات بين المللي  به جمع آوري و تهيه داده ها و اطلاعات لازم اقيانوس شناسي مي پردازد . با توجه به اين اهداف ، مركز به جمع آوري داده ها و فرا داده هايي[8] در مورد درياي خزر ، خليج فارس و درياي عمان پرداخته و اين داده ها و اطلاعات از طريق وب سايت مركز قابل دسترسي اند كه شامل :
      ·  نقشه ها  
      ·  خلاصه گزارش گشت هاي دريايي     
     ·     فراداده ها   ( براي تهيه فراداده ها از نرم افزار MEDI[9] استفاده شده است . اين نرم افزار توسط يونسكو طراحي شده و به طور رايگان در شبكه اينترنت موجود است . )
      مركز داده هاي ملي اقيانوس شناسي نيز زير نظر معاونت پژوهشي اداره مي شود .
 
واحد انتشارات
    ·     واحد انتشارات مركز ملي اقيانوس شناسي در سال 1377 به عنوان يك واحد تعريف شده به منظور بسط و گسترش شاخه هاي گوناگون اقيانوس شناسي فعاليت خود را آغاز نمود . اين واحد علاوه بر چاپ كتاب و اطلس در زمينه هاي مرتبط با علم اقيانوس شناسي مسؤوليت چاپ تنها نشريه علمي اقيانوس شناسي را در كشور نيز به عهده دارد .اين نشريه اي با نام « اقيانوس شناسي » به صورت فصلنامه به چاپ مي رسد و آ خرين دستاورد هاي پژوهشي انجام شده در داخل وخارج از كشور را در اختيار علاقه مندان قرار مي دهد .
     تنظيم و تكثير گزارش هاي علمي گروه هاي مختلف پژوهشي مركز ملي اقيانوس شناسي ، چاپ و تكثير چكيده مقالات سمينارهاي برگزيده به وسيله مركز وخدمات چاپ و نشر مورد نياز در برگزاري نمايشگاه ها و كارگاه هاي آموزشي مركز ملي اقيانوس شناسي نيز به عهده اين واحد مي باشد . اين واحد نيز يكي از زير مجموعه هاي معاونت پژوهشي مركز است كه از نظر مقررات و بودجه تابع اين معاونت مي باشد .
 
خدمات قابل ارائه به وسيله مركز ملي اقيانوس شناسي
1.   خدمات عمومي : اين خدمات بخش هايي را در بر مي گيرد كه با توجه به امور جاري همواره مورد نياز ديگر سازمان ها است ؛ از جمله خدمات سيستم اطلاعات جغرافيايي .
2.      توليد داده و اطلاعات از طريق پردازش اطلاعات ماهواره اي .
3.      توسعه ، تكميل و عملياتي كردن انواع مدل هاي بزرگ و كوچك مقياس .
4.       اندازه گيري پارامترهاي مختلف دريايي .
5.       اندازه گيري پارامترهاي مختلف شيميايي ، بيولوژيكي .
6.      راهنماي آيين نامه هاي دريايي و ارزيابي زيست محيطي .
7.   تطبيق مديريت بنادر و سواحل ( از انواع مختلف ) با معيارهاي زيست محيطي منطبق با استانداردهاي ملي ( در صورت وجود ) ، منطقه اي و بين المللي ؛ و ساماندهي مناسب از جهات مختلف براي عملياتي كردن آن .
8.       تدوين مسائل حقوقي و اجرايي مربوط به آلودگي در دريا و عملياتي كردن آن در سطح ملي .
9.       ارزيابي شيوه و نتايج تحقيقاتي ساير ارگان هاي دريايي با توجه به نياز و درخواست بهره بردار .
لازم به ذكر است كه سازمان حفاظت محيط زيست ، سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي ايران ، وزارت دفاع ، وزارت راه و ترابري ، وزارت جهاد كشاورزي ، وزارت نفت ، وزارت امور خارجه ، وزارت كشور ، وزارت صنايع و معادن ، سازمان مناطق آزاد تجاري مي توانند متقاضي پژوهش از مركز ملي اقيانوس شناسي باشند و يا از نتايج فعاليت هاي تحقيقاتي اين مركز استفاده نمايند .

 

نشاني مركز ملي اقيانوس شناسي
 تهران ، خ فاطمي غربي ، خ اعتمادزاده ، جنب سفارت پاكستان ، شماره 9
تلفن : 3- 6944869

پست الكترونيك : inco@inco.ac.ir
وب سايت : http://www.inco.ac.ir

Iranian National Center for Oceanography ( INCO )

 

يادداشتها

[2] UNESCO
[3] IODE
[4] GIS
[5] IOCINDIO
[6] INOC
[7] Iranian Oceanographic Data Center ( IRODC )
[8] Metadata
[9] Marine Environmental Data Inventory

+ نوشته شده توسط marine در و ساعت |

 

خصوصيات عمومي وموقعيت جغرافيايي: 

مختصات : E 57 و53 N,   11 و 37

مساحت :  17700   هكتار

ارتفاع : 27 متر پايين تر از سطح آبهاي آزاد   

موقعيت :  تالاب گميشان به صورت نوار نسبتاً باريكي است كه با جهت شمالي جنوبي در امتداد سواحل جنوب شرقي درياي خزر قرار دارد. تالاب گميشان با بندر تركمن در حدود 24 کیلومتر فاصله دارد.

معیار : بخشي از تالاب به وسعت 14 هزار هكتار از سال 1376 به عنوان منطقه ي شكار ممنوع مديريت مي شوند اين تالاب به علت داشتن معيارهاي 1, 2, 5, 6, 8 (معيار قديم 1a, 2a, 3a, 3c) در سال 1380 به عنوان تالاب با اهميت بين المللي در كنوانسيون جهاني حفاظت از تالابها (رامسر 1971) به ثبت كلاس هاي آب هاي لب شور طبقه بندي مي شود.

 

اهميت تالاب:

      تالاب گميشان منطقه ي وسيعي از اراضي غير قالبي شور و كم عمق مي باشد كه در دسته ي تالاب هاي دريايي ساحلي قرار مي گيرد و از نوع تالاب هاي J مي باشد. تالاب گمیشان براي طيف وسيعي از پرندگان مهاجر آبزي زمستان گذران و جوجه آور اهميت بسيار زيادي دارد.

صيد ماهيان و شكار پرندگان آبزي از عمده فعاليت هاي اقتصادي اجتماعي برخي از ساكنين مجاور منطقه مي باشد كه در فصل پاييز و زمستان صورت مي گيرد و بخشي از درآمد آنها را تشكيل مي دهد. چراي دام ها از گياهان حاشيه اي و بن در آب و كشت محصولات كشاورزي، نظير گندم و پنبه در اراضي اطراف، تالاب از ديگر فعاليت هاي اقتصادي اجتماعي در منطقه مي باشد. ساير ارزش هاي غير مستقيم اين تالاب عبارتند از پتانسيل بالاي گردشگري علمي و طبيعت گردي و كنترل سیلابهاي دريايي.

 

 

 

خصوصیات اکولوژیکی و بیولوژیکی:  

    عمق آب كاملاً متغير و وابسته به نوسانات آب درياي خزر مي باشد ولي عموماً داراي عمق حداقل يك متر در جنوب تا حداكثر 5/2 متر در نزديكي حاشيه ي درياست كه داراي عمق كم و لب شور مي باشد.

    اين منطقه به دليل استعداد و پنانسيل بالاي خود در جذب پرندگان مهاجر، گذرگاهي مطمئن براي مهاجرت پرندگان و تخم ريزي ماهيان و جذب گونه هاي نادر و كمياب مي باشد. پوشش گياهي منطقه را اكثراً گياهان تالابي و شور پسند مي باشد اين منطقه به دليل استعداد و پنانسيل بالاي خود در جذب پرندگان مهاجر ، گذرگاهي مطمئن براي مهاجرت پرندگان و تخم ريزي ماهيان و جذب گونه هاي نادر و كمياب مي باشد. پوشش گياهي منطقه را اكثراً گياهان تالابي و شور پسند تشكيل مي دهند. به طور كلي تابستان هاي گرم و مرطوب و زمستان هاي ملايمي دارد.

 

  تنوع زیستی: 

   گیاهان:

        پوشش گياهي منطقه اكثراً به صورت گياهان هالوفيت و شور پسند نظير Hatostachy Salicorncia و Holocnemum مي باشد.

  جانوران :

        اين تالاب زيستگاه مناسبي براي جوجه آوري غاز پيشاني سفيد كوچك و انواع پرستوهاست در گميشان تاكنون 22 گونه پرنده شناسايي شده اند كه به جز يك گونه ي آن بقيه مهاجر هستند.

از گونه هاي پرندگان اين تالاب مي توان فلامينگو، غاز خاكستري و پليكان سفيد را نام برد. از پستانداران حاشيه ي تالاب مي توان گراز ، روباه ، شغال و فك درياي خزر و برخي از جوندگان را نام برد.

 

 

 

 

وضعيت حفاظتي و مديريتي :      

   بخشي از تالاب گمیشان به وسعت 14 هزار هكتار در سال 1376 به عنوان منطقه ي شكار ممنوع اعلام شده است طرح هايي نيز براي ارتقاء سطح تالاب به منطقه حفاظت شده در دست اقدام است. اين تالاب از سال 1380 به عنوان يكي از تالاب هاي ثبت شده در كنوانسيون رامسر تحت مقررات اين كنوانسيون قرار دارد. گميشان از سوي سازمان بين المللي حيات پرندگان به عنوان يكي از زيستگاههاي مهم براي پرندگان شناخته شده است.

مخاطرات و عوامل تهديد كننده تالاب :

        شكار پرندگان در زمستان و تخريب و تبديل علفزارهاي طبيعي منطقه به ويژه در بخش شرقي تالاب به زمين هاي كشاورزي و فعاليت هاي آبزي پروري از عمده عوامل تهديد كننده تالاب محسوب مي گردند. از عوامل ديگر مي توان چراي دام هاي اهلي، ورود گونه هاي آبزيان و صيد ماهيان را نام برد.

 

+ نوشته شده توسط marine در و ساعت |


Powered By
BLOGFA.COM